(Wierdense Veld, gemeente Wierden)

Het Wierdense heidelandschap bestaat uit het Wierdense Veld, een uitzonderlijk hoogveengebied bij het dorp Wierden in Overijssel, gelegen in een kom in het dekzandlandschap tussen Nijverdal en Wierden. Het gebied vormde ooit onderdeel van een uitgestrekt hoogveenlandschap dat zich uitstrekte tot aan de Engbertsdijksvenen. Hoogveen ontstaat over duizenden jaren door de ophoping van veenmos in natte, voedselarme omstandigheden; het Wierdense Veld is een van de weinige plekken in Nederland waar dit proces nog actief doorgaat.

De heide wordt sinds 1968 begraasd; aanvankelijk door een eigen kudde van Landschap Overijssel, die vóór de bouw van een schaapskooi was ondergebracht in een oude schuur bij de herder. In 1978 werd aan de Hortmeerweg een schaapskooi van 11 bij 28 meter gebouwd naar het voorbeeld van een oude Twentse boerderij, met plaats voor zo'n 300 schapen en lammeren, een vloer volgens de potstalmethode en een rieten dak. Landschap Overijssel zette hier tot 2011 een eigen kudde in; sinds 2013 wordt het gebied begraasd door de ingehuurde kudde van schaapsherder André Kuhn, die al sinds zijn zestiende voltijds herder is. Zijn kudde bestaat uit Drentse heideschapen en Schoonebeeker heideschapen, aangevuld met geiten, en wordt beschermd door speciaal opgeleide kuddewaakhonden en zelfs twee ezels tegen loslopende honden en de wolf. Deze begrazing zorgt voor de open structuur die de bijzondere soorten van het Wierdense Veld nodig hebben. Het gebied dankt zijn faam aan de aanwezigheid van levend hoogveen, een van de zeldzaamste en meest bedreigde landschapstypen van Europa.

Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw werd in het Wierdense Veld op kleinschalige wijze turf gestoken, waarvan de sporen nog zichtbaar zijn in kleine veenputten; grote delen van het hoogveen werden hierdoor afgegraven. Sinds 1985 zorgt een foliescherm in de Prinsendijk voor een hoger en stabieler waterpeil, waardoor de veenmosbulten aan de zuidoostzijde van de dijk geleidelijk zijn uitgebreid; recentere vernattingsmaatregelen op voormalig afgegraven percelen moeten het hoogveen verder helpen herstellen.

Flora en fauna: bijzonder is de lavendelheide, een zeldzame heidesoort die kenmerkend is voor levend hoogveen en nauwelijks elders in Nederland voorkomt; samen met veenmos, struikheide en wollegras vormt zij een tapijt van kleur en textuur op het veen. De gladde slang vindt hier beschutting in de ruige vegetatie, en de kraanvogel gebruikt het Wierdense Veld als doortrek- en soms overwinteringsgebied.