(Nationaal Park De Maasduinen)

Het Maasduinse heidelandschap bestaat uit Nationaal Park De Maasduinen, gelegen tussen Nijmegen en Venlo bij onder meer het dorp Well. Het park herbergt de langste rivierduinengordel van Nederland, een landschap van zo'n 20 kilometer lang, gevormd door de wisselwerking van water, wind en mens. De rivier de Maas sleet in de loop van honderdduizenden jaren verschillende terrassen uit, terwijl de wind het zand tot duinen opwaaide, wat een afwisselend landschap van bos, heide, vennen en stuifzand opleverde.

Heideterrein en schaapskudde zijn hier van oudsher onlosmakelijk met elkaar verbonden: naast ander vee hielden Wellse boeren ook schapen voor vlees en wol, die thuis ijverig tot draad werd gesponnen. De schapenmest werd in de kooien verzameld en, gemengd met heidemaaisel als vervanging voor stro, in de winter over de schrale akkers uitgereden om ze vruchtbaarder te maken; pas de komst van kunstmest maakte de kuddes voor de landbouw overbodig, al bleven ze onmisbaar voor het onderhoud van de heide zelf. Bij Well liggen tegenwoordig twee schaapskooien: de oudste, nabij de Wellsche Hut, werd in 2002 naar authentiek voorbeeld gebouwd; in juni en juli 2013 volgde een tweede kooi bij de Putjesberg, grotendeels een kopie van de eerste en opgetrokken met traditionele materialen als stropoppen, handgeschilde boomstammen en gesmeed hang- en sluitwerk. Sinds 2003 begraast Schaapskudde het Limburgs Landschap met een kudde van enkele honderden Kempische heideschapen de heidegronden; vanuit de schaapskooi bij de Wellsche Hut trekt de herderin met de kudde over gebieden als de Zwarte Heide, 't Quin en de Hooge Heide. Bij de Wellsche Hut kunt u een bezoek brengen aan de schaapskooi.

Al sinds de prehistorie liet de mens zijn sporen na in dit gebied. Klokbekervondsten wijzen erop dat er al 4.000 jaar voor Christus mensen in De Maasduinen woonden; in 1930 werd aan de Twistedenerweg bij Landgoed de Hamert een groot grafveld ontdekt met zo'n honderd graven, onderdeel van een urnenveld. Op hetzelfde landgoed ligt het Vorstengraf, een van de grootste grafheuvels van Nederland en uniek omdat het, op wat schade tijdens de Tweede Wereldoorlog na, volledig ongestoord is gebleven; die schade werd in 1992 hersteld. Ook uit de Tweede Wereldoorlog zijn op verschillende plekken nog resten terug te vinden. Het gebied tussen de Maas en de Duitse grens was toen zeer gevaarlijk: de Duitsers hadden het ingenomen en probeerden de westkant van de Maas te bereiken, en er werden kilometers loopgraven gegraven die vanaf de top van de paraboolduinen, zoals bij het Vorstengraf, nog altijd te herkennen zijn.

Flora en fauna: op de heide groeien zandzegge en struikheide, terwijl in de vochtige laagtes de klokjesgentiaan, de kleine zonnedauw en het zeldzame moerashertshooi voorkomen. De Europese kraanvogel, prominent in het logo van het park, strijkt in voor- en najaar neer op de vele vennen. Tussen de heidestruiken jaagt de gladde slang op de zandhagedis, terwijl de nachtzwaluw hier vanuit Afrika naartoe trekt om te broeden.