(Molenveld, gemeente Borger-Odoorn)

Het Exloose heidelandschap bestaat uit het Molenveld, dat hoog op de Hondsrug ligt. Hier graasden ooit de gezamenlijke schaapskuddes van de boeren uit de esdorpen Exloo, Odoorn, Valthe, Buinen en Ees.

De begrazing van de heide op het Molenveld is eigenlijk nooit gestopt: toen in 1960 de allerlaatste herder Roelof Steenbergen stopte, besloot de gemeente Odoorn zijn schaapskudde te kopen. Ook de huidige schaapskooi met boerderij tegenover het gemeentehuis werd aangekocht. Schaapskudde Exloo heeft deze nu in bezit als gemeentelijk monument. De kooi biedt plaats aan 190 Drentse heideschapen die dagelijks grazen op het overwegend droge heidegebied dat ook kleine zandverstuivingen kent.

Dat het gebied al duizenden jaren door mensen bewoond en bewerkt wordt, is te zien aan de vele grafheuvels en de twee Hunebedden (D30 en D31). Door de hoge ligging was het ook een belangrijke Noord-Zuidroute van Drenthe, wat nog te zien is aan de vele uitgereden karrensporen van de middeleeuwse vrachtwagens in de heide. Rondom het Molenveld ontstonden in de loop van de tijd verschillende zandverstuivingen; om dit tegen te gaan startte Staatsbosbeheer van 1914 tot 1934 werkverschaffingsprojecten waarbij dennenbomen werden aangeplant. Sporen die herinneren aan WOII zijn het Monument voor Geallieerde Vliegers, dat met stenen de plek markeert waar de Amerikaanse bommenwerper neerstortte, en het Verzetsmonument Exloo, een houten kruis ter nagedachtenis aan vijf gefusilleerde verzetsstrijders.

Flora en fauna: op de droge heide zijn struikheide en kraaiheide, aangevuld met korstmossen en jeneverbesstruiken. Opvallende bewoners zijn de Grauwe klauwier, Boomleeuwerik, Wespendief, Heivlinder, Zandhagedis, Graafbijen zoals Heidehommel en Heidebij.