(Haaksbergerveen, gemeente Haaksbergen)

Het Haaksbergse heidelandschap bestaat uit het Haaksbergerveen, een ruim 600 hectare groot hoogveengebied in het zuidoosten van Twente, vlakbij de Duitse grens bij Haaksbergen. Samen met het aangrenzende Buurserzand behoort het tot de best ontwikkelde hoogveenrestanten van Nederland. Hoogvenen als dit ontstonden na de laatste ijstijd, zo'n 10.000 jaar geleden: op een ondoorlatende laag keileem, later bedekt met een laag fijn zand, ontstonden hoogteverschillen waarin zich water verzamelde. Door de voortdurende ophoping van afgestorven, onverteerd veenmos in deze natte laagtes groeide het veen langzaam maar gestaag steeds hoger.

Het gebied wordt al decennialang begraasd; de huidige Schaapskudde Haaksbergen telt 360 Schoonebeker heideschapen en is sinds 2016 gevestigd bij De Schapendrift, in de schaapskooi 'Horstervennehoes'. De kudde speelt al zo'n veertig jaar een rol bij het begrazen en beheren van het Haaksbergerveen en wordt tegenwoordig gedragen door meer dan 60 betrokken vrijwilligers, die onder meer de schapen verzorgen, bezoekers begeleiden en educatieve activiteiten organiseren.

Eeuwenlang werd het veen afgegraven als brandstof; in het Haaksbergerveen gebeurde dit op kleine schaal, wat een afwisselend landschap opleverde, maar de combinatie van turfwinning en ontwatering tastte alsnog grote delen van het hoogveen aan. Sinds het einde van de jaren zestig van de vorige eeuw neemt Staatsbosbeheer talrijke maatregelen om het karakteristieke hoogveen- en heidelandschap te herstellen en te behouden, waardoor het Haaksbergerveen tegenwoordig geldt als een van de best bewaarde hoogveenrestanten van Nederland.

Flora en fauna: de bijzondere plantenwereld wordt gedomineerd door veenmos, dat het gebied zijn sponsachtige karakter geeft; daarnaast groeien er zeldzame soorten als ronde zonnedauw, beenbreek en lavendelheide. In de vennen en natte veenputten leven de levendbarende hagedis en de adder. Voor vogelliefhebbers is het gebied een belevenis: de kraanvogel trekt er in het najaar over en het paapje broedt in de ruige vegetatie.