(Rhedense Heide, gemeente Rheden)

Het Rhedense heidelandschap bestaat uit de Rhedense Heide in het Nationaal Park Veluwezoom bij Rheden, beheerd door Natuurmonumenten. De heide maakt deel uit van de Veluwse stuwwallen, opgestuwd tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Het bekendste punt van het gebied is de Posbank, die zijn naam niet aan het landschap zelf dankt maar aan een bank: in 1921 plaatste de ANWB, ter ere van het 25-jarig jubileum van bestuurder G.A. Pos, een halfronde stenen rustbank op een van de hoogste punten van de Veluwezoom. Vanaf de ruim 90 meter boven NAP gelegen plek is bij helder weer zicht tot in Duitsland, over de heide en het aangrenzende Herikhuizerveld.

De Rhedense Schaapskudde werd op 10 oktober 1963 opgericht door jonkvrouw Wurfbain, eigenaresse van landgoed Heuven, die ook de eerste voorzitter werd; het is daarmee een van de oudste nog bestaande schaapskuddes van Nederland. Schapen waren hier ooit van veel grotere betekenis: bij een veetelling in 1900 werden alleen al in de driehoek Arnhem-Loenen-Dieren 10.000 schapen geregistreerd, gehoed door herders die de dieren van verschillende eigenaren gezamenlijk over de heide dreven. Toen de schapenhouderij eind negentiende eeuw minder rendabel werd, verdwenen de meeste kuddes en kooien; bij Restaurant Houtplaats zijn nog altijd resten van verbouwde schaapskooien te zien. De huidige kudde van 263 Veluwse heideschapen en 9 Nederlandse landgeiten overnacht in de Rhedense schaapskooi uit 1900, een authentieke potstal met de kenmerkende afgeschuinde hoeken die voorkomen dat de dieren in de verdrukking komen; de kooi is sinds 1970 Rijksmonument.

Ook archeologisch is de Posbank een rijke vindplaats. Er zijn vuurstenen werktuigen gevonden die teruggaan tot het midden- en laat-paleolithicum, zo'n 300.000 tot 11.000 jaar geleden, toen jagers in kleine groepen door het landschap trokken. Vanaf ongeveer 2850 v.Chr. begroeven mensen hier hun doden onder grafheuvels, wat vooral in de bronstijd veel gebeurde; op de nabijgelegen Potjesberg zijn urnen gevonden uit de late bronstijd en vroege ijzertijd, uit de tijd dat de doden werden gecremeerd. Dit heuvelachtige landschap werd daarnaast al eeuwenlang als schaapsweide gebruikt door de omliggende dorpsgemeenschappen, wat de heide haar open karakter gaf.

Flora en fauna: de heide wordt gedomineerd door struikheide, die in augustus en september het heuvelachtige landschap in een paars kleed hult; in de lagere, vochtiger delen groeit dopheide. De gevarieerde structuur biedt een ideale leefomgeving voor de levendbarende hagedis en de adder. Boven de golvende heide is de buizerd een vaste verschijning, terwijl de roodborsttapuit waakt vanaf de toppen van de heidestruiken.