(Doldersummerveld, onderdeel van Nationaal Park Drents-Friese Wold, gemeente Westerveld)

Het Doldersummer heidelandschap bestaat uit het Doldersummerveld en is onderdeel van het Nationaal Park Drents-Friese Wold. Hier graasden de gezamenlijke kuddes van de boeren uit de esdorpen Doldersum, Wateren, Zorgvlied, Vledder en Boyl.

Sinds 2003 wordt het Doldersummerveld actief begraasd door de Schaapskudde Doldersum van het Drentse Landschap. De schaapskooi is gevestigd in de Huenderhoeve, een voormalige boerderij aan de rand van het heidegebied die tot moderne schaapskooi is verbouwd. De kudde bestaat uit zo’n 500 zeldzame Schoonebeker heideschapen die dagelijks het natte heidegebied begrazen.

Sporen van duizenden jaren bewoning zijn te zien aan de twee grafheuvels die ‘De Majoor’ en ‘De Generaal’ worden genoemd, vermoedelijk naar Majoor Van Swieten en Generaal Van den Bosch, de oprichters van de Koloniën van Weldadigheid in 1818 in het nabijgelegen Frederiksoord. Ook is er een groot prehistorisch urnenveld met vele lage ronde heuveltjes waar de as van overledenen in urnen werd begraven. Veel middeleeuwse karrensporen van de vrachtwagens van handelaren en boeren zijn herkenbaar als zeer diepe sporen, en er is een karrenwielen-monument met replicawielen in de sporen geplaatst. In de negentiende eeuw ontstonden door het afplaggen van de heide en overbegrazing op verschillende plekken zandverstuivingen. Om te voorkomen dat deze te groot werden, begon Staatsbosbeheer vanaf 1900 met het planten van dennenbomen, zoals in het Aekingerzand of de Kale Duinen ten noorden van het Doldersummerveld bij Appelscha; door recente boomkap is dat weer een actief zandverstuivingsgebied geworden. Op het Doldersummerveld herinnert het Oorlogsmonument Doldersum aan de omgekomen mannen die zich tijdens WOII schuilhielden in vier gegraven hollen in het nabijgelegen Wasperveld. Op de plek van één van de ondergrondse hollen, waar de mannen in 1944 werden ontdekt en vermoord, staat een gedenkmuur met luidklok.

Flora en fauna: op de vochtige, venige plekken groeit Dopheide, Kleine zonnedauw en de zeldzame Beenbreek, Klokjesgentiaan, Heidekartelblad en Blauwe zegge. Opvallende bewoners zijn de Kraanvogel, het Paapje en de Wulp die er broeden, en vlinders zoals het zeldzame Gentiaanblauwtje en het Heideblauwtje.